سلطان محمد ميرزا قاجار

24

سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )

باير نماند . مردم طهران مردمش از جميع طوايف ايران و اهل بلاد مجتمع گشته‌اند . طهرانى الاصل خيلى كم است . اگر باشند ، بسيار مردم دور از دل بىفتّوت بد زبان‌اند . مرحوم يغماى جندقى در اوصاف اهل طهران مىگفت : طهرانى چهل ساله را داخل نجاسات مىدانم . آنچه حال از اهل طهران خوانده « 10 » مىشوند ، مردمىاند بسيار بىمهر و بىحيا ، طماع ، بىادب [ و ] دروغگو . زياده بر اين شرحى لازم نيست كه بسيارى از مردم شهودا آگاهى دارند . « 11 »

--> ( 10 ) . اصل : خانده . ( 11 ) . در اين ايام چون جمعيت مردم بسيار شد ، برحسب امر شاه جوانبخت از اطراف ، شهر را وسعت داده ، خندق و خاكريزى بقاعده حفر كرده ، ساخته شد . دروازه‌هاى عالى بنا كردند . خندق قديم را مردم خريده ، پر كرده ، عمارات ساختند . يك خيابانى موسوم به خيابان ناصرى ( خيابان ناصر خسرو كنونى . ) ، مقابل شمس العماره كه ارگ بود ، ساخته شد . ( « خندق شرقى ارگ تهران در سال 1281 ه . ق انباشته شد و به جاى آن خيابان فعلى ناصر خسرو احداث گشت » . ( آثار تاريخى طهران ، ص 111 ) . ) خيا [ با ] نى وسيع [ است ] . دروازه و سرد [ ر ] ى عالى موسوم به باب همايون در ارگ ساخته شد . از شهر تا شميران دو سه راه به جهت حركت عراده ساخته‌اند . يك دو سه خيابان هم بنا شده است . ( حاشيهء متن ) .